Blog | Tatuaż Gdańsk
Tatuaż. Historia, fakty i mity
Tatuaż ma dłuższą historię, niż mogłoby się wydawać
—
Tatuaż nie jest wynalazkiem współczesnej kultury ani chwilową modą. Towarzyszy człowiekowi od tysięcy lat. Najstarsze zachowane przykłady znane są z mumii Ötziego, żyjącego ponad 5000 lat temu w Alpach. Na jego ciele znaleziono kilkadziesiąt prostych tatuaży: linie, krótkie kreski i krzyżyki. „(...) miał przy sobie zdobioną miedzianą ciupagę, przeróżne ostre narzędzia wykonane z krzemienia, drewna, kości i poroża jelenia oraz hubkę do rozpalania ognia”.
Egipska mumia młodej kobiety (ok. 30 lat) znaleziona w 2014 roku w mieście Deir el-Medina z ok. 1200 roku przed naszą erą, pokrywa co najmniej 30 tatuaży, między innymi na przedniej części szyi. Tatuaże związane były z kultem Hathor, staroegipskiej bogini nieba. Rzymianie utożsamiali ją z Wenus, a Grecy z Afrodytą. Tatuaże na jej szyi tworzą serię hieroglifów układających się w intencję o treści „Czyń dobro, czyń dobro”.
Nie wiemy dokładnie, gdzie powstał pierwszy tatuaż ani czy można wskazać jedno miejsce, z którego praktyka tatuowania rozprzestrzeniła się na resztę świata. Tatuaż pojawiał się w różnych kulturach i w różnych okresach. Pełnił wiele funkcji: mógł być ozdobą, znakiem przynależności, elementem rytuału, symbolem statusu, ochrony czy tożsamości.
Przez wieki zmieniały się zarówno znaczenia tatuażu, jak i sposób jego wykonywania. W Europie zainteresowanie tatuowaniem ponownie wzrosło pod koniec XVIII wieku, między innymi wraz z podróżami morskimi i kontaktem Europejczyków z kulturami Pacyfiku. Samo słowo „tattoo” pochodzi od polinezyjskiego określenia „tatau” odnoszącego się do znakowania skóry. Rdzeniem tego słowa jest onomatopeiczny wyraz „ta” powtarzany rytmicznie brzmi jak uderzanie jednego drewnianego patyka o drugi, na końcu którego zamocowana była igła lub kilka igieł, najczęściej wykonanych z kości, np. indyka.
Od rytuału do współczesnego tatuażu
Historia tatuażu nie jest jednak wyłącznie historią egzotycznych kultur, marynarzy i wojowników. To jeden z mitów, które przez lata mocno wpłynęły na sposób postrzegania tatuowania. W XX wieku tatuaż rzeczywiście często kojarzono z wojskiem, marynarzami, więzieniem czy subkulturami. Nie oznacza to jednak, że zawsze był praktyką ograniczoną do tych środowisk. Historyczne źródła pokazują znacznie bardziej złożony obraz, obejmujący również ludzi z innych klas społecznych i środowisk. Dzisiaj tatuaż jest jednocześnie rzemiosłem, formą ekspresji, elementem mody i osobistym sposobem pracy z własnym ciałem. Współczesny tatuażysta korzysta z technologii, która bardzo różni się od dawnych metod, ale sama idea pozostaje zaskakująco podobna: pozostawić znak na skórze.
Kilka faktów i jeden szczególnie ciekawy mit
Historia tatuażu jest pełna opowieści, które brzmią wiarygodnie, dopóki nie zaczniemy sprawdzać źródeł. Jedną z takich historii jest ta o Pablo Picassie jako tatuatorze. Przez lata powtarzano opowieść, według której Picasso miał w 1953 roku wytatuować pewną argentyńską kobietę. Historia była na tyle ciekawa, że trafiła również do książek dotyczących historii tatuażu. Problem w tym, że ta konkretna opowieść nie jest prawdziwa. Matt Lodder, historyk sztuki zajmujący się historią tatuażu, przeanalizował tę historię w książce Painted People (w polskim wydaniu — Ludzie malowani) oraz w późniejszym opracowaniu poświęconym tej sprawie. Jak sam zaznacza, pierwotna historia o Picasso i tatuażu okazała się nieprawdziwa. Jednocześnie późniejsze badania przyniosły ciekawą informację: istnieją pewne świadectwa sugerujące, że Picasso około 1912 roku rzeczywiście interesował się możliwością tatuowania. To jednak zupełnie co innego niż twierdzenie, że co jakiś czas „chwytał za maszynkę”. Okazuje się, że popularne opowieści (jak i wiele informacji w internecie) wymagają rzetelnego sprawdzenia.
Co warto przeczytać?
Matt Lodder — Ludzie malowani. Historia ludzkości w 21 tatuażach
To jedna z ciekawszych współczesnych książek o historii tatuażu. Lodder nie próbuje opowiedzieć jej wyłącznie chronologicznie. Zamiast tego przez historie konkretnych osób i ich tatuaży pokazuje szerszy kontekst społeczny i kulturowy.
Andrzej Jelski — Tatuaż
Starsza polska publikacja, która przez lata była jednym z punktów odniesienia dla osób zainteresowanych historią tatuowania. Warto do niej zajrzeć również dlatego, że pokazuje, jak zmieniała się wiedza o tatuażu i jak niektóre informacje przechodziły z jednej publikacji do następnej. Dobrym przykładem jest właśnie historia przypisywana Picasso.
Mariusz Snopek — Tatuaż. Element współczesnej kultury
Publikacja bardziej socjologiczna. Autor opisuje między innymi historię tatuażu, jego funkcje społeczne, sposoby wykonywania i zmieniające się podejście do tatuowania. Książka ukazała się po raz pierwszy w 2009 roku i doczekała się kolejnych wydań.
Stanisław Szukalski – Tatuaż. Znak Potopu
To zupełnie inny przypadek. Książka przedstawia autorskie, bardzo oryginalne teorie Szukalskiego dotyczące pochodzenia i znaczenia tatuaży oraz innych form modyfikowania ciała. Warto ją czytać przede wszystkim jako zapis niezwykłego sposobu myślenia artysty, a nie jako współczesną publikację naukową potwierdzającą jego teorie.
Jeżeli interesuje Cię twórczość Szukalskiego, warto również odwiedzić Muzeum Stanisława Szukalskiego w Gdyni. Warto jednak zaznaczyć, że książka Tatuaż. Znak Potopu jest związana przede wszystkim z Muzeum Tatuażu w Gliwicach, które zajmowało się prezentowaniem spuścizny Szukalskiego związanej z tym tematem.
Tatuaż to nie tylko obraz na skórze
Dzisiaj łatwo patrzeć na tatuaż przede wszystkim przez pryzmat estetyki. Wzoru, stylu, kompozycji, techniki. Historia pokazuje jednak, że tatuaż zawsze był czymś więcej. Był sposobem zaznaczania przynależności, pamięci, statusu, przekonań i własnej tożsamości. Czasami był ozdobą, czasami rytuałem, czasami przymusem. Znaczenie tatuażu nigdy nie było jednoznaczne i właśnie dlatego jego historia jest tak interesująca. A współczesny tatuaż jest tylko kolejnym rozdziałem tej bardzo długiej historii.
Tatuaż. Historia, fakty i mity
Geometria językiem wszechświata
Tatuaż blackwork/blackout — spokój
Tatuaż rękaw. Droga jest celem
Tatuaż geometryczny a organiczny blackwork
Dotwork — rytm zapisany kropkami
Projektowanie tatuażu a sztuczna inteligencja
Symetria i asymetria w tatuażu
Tego unikaj przed i po sesji tatuażu
Tatuaż a ból, który przemija
Medyczne aspekty tatuażu
Blog | O mnie | Kontakt
Egipska mumia młodej kobiety (ok. 30 lat) znaleziona w 2014 roku w mieście Deir el-Medina z ok. 1200 roku przed naszą erą, pokrywa co najmniej 30 tatuaży, między innymi na przedniej części szyi. Tatuaże związane były z kultem Hathor, staroegipskiej bogini nieba. Rzymianie utożsamiali ją z Wenus, a Grecy z Afrodytą. Tatuaże na jej szyi tworzą serię hieroglifów układających się w intencję o treści „Czyń dobro, czyń dobro”.
Nie wiemy dokładnie, gdzie powstał pierwszy tatuaż ani czy można wskazać jedno miejsce, z którego praktyka tatuowania rozprzestrzeniła się na resztę świata. Tatuaż pojawiał się w różnych kulturach i w różnych okresach. Pełnił wiele funkcji: mógł być ozdobą, znakiem przynależności, elementem rytuału, symbolem statusu, ochrony czy tożsamości.
Przez wieki zmieniały się zarówno znaczenia tatuażu, jak i sposób jego wykonywania. W Europie zainteresowanie tatuowaniem ponownie wzrosło pod koniec XVIII wieku, między innymi wraz z podróżami morskimi i kontaktem Europejczyków z kulturami Pacyfiku. Samo słowo „tattoo” pochodzi od polinezyjskiego określenia „tatau” odnoszącego się do znakowania skóry. Rdzeniem tego słowa jest onomatopeiczny wyraz „ta” powtarzany rytmicznie brzmi jak uderzanie jednego drewnianego patyka o drugi, na końcu którego zamocowana była igła lub kilka igieł, najczęściej wykonanych z kości, np. indyka.
Od rytuału do współczesnego tatuażu
Historia tatuażu nie jest jednak wyłącznie historią egzotycznych kultur, marynarzy i wojowników. To jeden z mitów, które przez lata mocno wpłynęły na sposób postrzegania tatuowania. W XX wieku tatuaż rzeczywiście często kojarzono z wojskiem, marynarzami, więzieniem czy subkulturami. Nie oznacza to jednak, że zawsze był praktyką ograniczoną do tych środowisk. Historyczne źródła pokazują znacznie bardziej złożony obraz, obejmujący również ludzi z innych klas społecznych i środowisk. Dzisiaj tatuaż jest jednocześnie rzemiosłem, formą ekspresji, elementem mody i osobistym sposobem pracy z własnym ciałem. Współczesny tatuażysta korzysta z technologii, która bardzo różni się od dawnych metod, ale sama idea pozostaje zaskakująco podobna: pozostawić znak na skórze.
Kilka faktów i jeden szczególnie ciekawy mit
Historia tatuażu jest pełna opowieści, które brzmią wiarygodnie, dopóki nie zaczniemy sprawdzać źródeł. Jedną z takich historii jest ta o Pablo Picassie jako tatuatorze. Przez lata powtarzano opowieść, według której Picasso miał w 1953 roku wytatuować pewną argentyńską kobietę. Historia była na tyle ciekawa, że trafiła również do książek dotyczących historii tatuażu. Problem w tym, że ta konkretna opowieść nie jest prawdziwa. Matt Lodder, historyk sztuki zajmujący się historią tatuażu, przeanalizował tę historię w książce Painted People (w polskim wydaniu — Ludzie malowani) oraz w późniejszym opracowaniu poświęconym tej sprawie. Jak sam zaznacza, pierwotna historia o Picasso i tatuażu okazała się nieprawdziwa. Jednocześnie późniejsze badania przyniosły ciekawą informację: istnieją pewne świadectwa sugerujące, że Picasso około 1912 roku rzeczywiście interesował się możliwością tatuowania. To jednak zupełnie co innego niż twierdzenie, że co jakiś czas „chwytał za maszynkę”. Okazuje się, że popularne opowieści (jak i wiele informacji w internecie) wymagają rzetelnego sprawdzenia.
Co warto przeczytać?
Matt Lodder — Ludzie malowani. Historia ludzkości w 21 tatuażach
To jedna z ciekawszych współczesnych książek o historii tatuażu. Lodder nie próbuje opowiedzieć jej wyłącznie chronologicznie. Zamiast tego przez historie konkretnych osób i ich tatuaży pokazuje szerszy kontekst społeczny i kulturowy.
Andrzej Jelski — Tatuaż
Starsza polska publikacja, która przez lata była jednym z punktów odniesienia dla osób zainteresowanych historią tatuowania. Warto do niej zajrzeć również dlatego, że pokazuje, jak zmieniała się wiedza o tatuażu i jak niektóre informacje przechodziły z jednej publikacji do następnej. Dobrym przykładem jest właśnie historia przypisywana Picasso.
Mariusz Snopek — Tatuaż. Element współczesnej kultury
Publikacja bardziej socjologiczna. Autor opisuje między innymi historię tatuażu, jego funkcje społeczne, sposoby wykonywania i zmieniające się podejście do tatuowania. Książka ukazała się po raz pierwszy w 2009 roku i doczekała się kolejnych wydań.
Stanisław Szukalski – Tatuaż. Znak Potopu
To zupełnie inny przypadek. Książka przedstawia autorskie, bardzo oryginalne teorie Szukalskiego dotyczące pochodzenia i znaczenia tatuaży oraz innych form modyfikowania ciała. Warto ją czytać przede wszystkim jako zapis niezwykłego sposobu myślenia artysty, a nie jako współczesną publikację naukową potwierdzającą jego teorie.
Jeżeli interesuje Cię twórczość Szukalskiego, warto również odwiedzić Muzeum Stanisława Szukalskiego w Gdyni. Warto jednak zaznaczyć, że książka Tatuaż. Znak Potopu jest związana przede wszystkim z Muzeum Tatuażu w Gliwicach, które zajmowało się prezentowaniem spuścizny Szukalskiego związanej z tym tematem.
Tatuaż to nie tylko obraz na skórze
Dzisiaj łatwo patrzeć na tatuaż przede wszystkim przez pryzmat estetyki. Wzoru, stylu, kompozycji, techniki. Historia pokazuje jednak, że tatuaż zawsze był czymś więcej. Był sposobem zaznaczania przynależności, pamięci, statusu, przekonań i własnej tożsamości. Czasami był ozdobą, czasami rytuałem, czasami przymusem. Znaczenie tatuażu nigdy nie było jednoznaczne i właśnie dlatego jego historia jest tak interesująca. A współczesny tatuaż jest tylko kolejnym rozdziałem tej bardzo długiej historii.
Tatuaż. Historia, fakty i mity
Geometria językiem wszechświata
Tatuaż blackwork/blackout — spokój
Tatuaż rękaw. Droga jest celem
Tatuaż geometryczny a organiczny blackwork
Dotwork — rytm zapisany kropkami
Projektowanie tatuażu a sztuczna inteligencja
Symetria i asymetria w tatuażu
Tego unikaj przed i po sesji tatuażu
Tatuaż a ból, który przemija
Medyczne aspekty tatuażu
Blog | O mnie | Kontakt
